Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia cho phép người dân mang vàng đến các ngân hàng, có thể gửi giữ hộ hoặc thậm chí nhận tiền lãi từ kim loại quý.
Vàng là tài sản trú ẩn an toàn trong thời kỳ biến động kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư coi đây là khoản đầu tư "chết", ở cả cấp độ cá nhân lẫn nền kinh tế, do không tạo ra giá trị sản xuất. Vấn đề này càng rõ rệt ở các quốc gia tiêu thụ vàng lớn, như Ấn Độ.
Hôm 10/5, tại một sự kiện ở Hyderabad, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi kêu gọi người dân ngừng mua vàng, hạn chế làm đám cưới ở nước ngoài và đi du lịch để tiết kiệm ngoại hối. Các biện pháp này được đưa ra trong bối cảnh nền kinh tế Ấn Độ đứng trước thách thức lớn. Cuộc khủng hoảng năng lượng do xung đột tại Trung Đông đang gây sức ép lên dự trữ ngoại hối và đồng rupee nước này.
Ấn Độ là nước tiêu thụ vàng lớn thứ hai và cũng là một trong những nước nhập khẩu vàng lớn nhất thế giới. Trên India Today, Akshat Garg, Giám đốc Nghiên cứu và Sản phẩm tại Choice Wealth Private cho biết nhập khẩu vàng của Ấn Độ trong tài khóa 2025 khoảng 58-60 tỷ USD - thuộc nhóm cao nhất đến nay. Nhu cầu đôla Mỹ để nhập khẩu tăng sẽ càng gây sức ép lên đồng rupee nước này.
Từ nhiều năm qua, giới chức Ấn Độ đã thực hiện nhiều chính sách nhằm thuyết phục người dân giảm mua vàng. Nổi bật là Chương trình Tiền tệ Hóa vàng (Gold Monetisation Scheme - GMS), được chính phủ công bố năm 2015. Theo Bộ Tài chính Ấn Độ, mục tiêu của họ là huy động vàng nhàn rỗi của các hộ gia đình và các tổ chức, nhằm sử dụng cho mục đích hữu ích hơn và trong dài hạn sẽ giảm phụ thuộc vào nhập khẩu vàng. Chương trình này kết hợp và cải tổ hai chương trình trước đó là Gold Deposit Scheme (Gửi tiết kiệm vàng) và Gold Metal Loan (Cho vay vàng).
Khách hàng xem trang sức tại một hàng vàng ở Mumbai (Ấn Độ) tháng 11/2021. Ảnh: Reuters
Theo quy định, người nắm giữ vàng có thể mang sản phẩm đến các Trung tâm Thu nhận và Kiểm định độ tinh khiết được Cục Tiêu chuẩn Ấn Độ (BIS) chứng nhận. Sau đó, họ sẽ nhận chứng chỉ tiền gửi phát hành bởi ngân hàng, quy đổi theo vàng có độ tinh khiết 99,5%, với lượng tối thiểu là 10 gram. Chỉ 8 ngân hàng được chỉ định tham gia chương trình này.
Chứng chỉ gửi vàng có 3 kỳ hạn, là ngắn hạn (1-3 năm), trung hạn (5-7 năm) và dài hạn (12-15 năm). Loại ngắn hạn do ngân hàng tự thực hiện trên các tài khoản của mình. Loại trung và dài hạn được các nhà băng thực hiện thay mặt Chính phủ Ấn Độ.
Người sở hữu vàng sẽ được nhận tiền lãi định kỳ. Lãi suất ngắn hạn do các ngân hàng quyết định và chi trả. Còn lãi suất trung và dài hạn do chính phủ quyết định và chi trả, có sự tham vấn với Ngân hàng Trung ương Ấn Độ. Lãi suất trung và dài hạn năm ngoái vào khoảng 2,25-2,5% một năm.
Ngay khi gửi tiền, khách hàng đã phải chọn phương án tất toán. Khi đáo hạn, họ có thể nhận tiền gốc bằng vàng hoặc bằng tiền mặt tương ứng giá trị số vàng ở thời điểm hiện tại. Trong khi đó, tiền lãi chỉ được trả bằng tiền mặt.
Dù vậy, chính phủ Ấn Độ cho biết tính đến tháng 3/2025, lượng vàng huy động được theo chương trình GMS chỉ là 37,8 tấn. Đây là con số rất nhỏ so với ước tính 23.000-25.000 tấn vàng mà các hộ gia đình Ấn Độ đang nắm giữ, theo Hiệp hội Vàng Thế giới (WGC).
Giá vàng tăng liên tục vài năm qua cũng khiến chi phí với chính phủ Ấn Độ tăng cao. Tháng 3/2025, Bộ Tài chính Ấn Độ quyết định dừng hình thức gửi vàng kỳ hạn trung và dài hạn "dựa trên đánh giá hiệu quả chương trình và điều kiện thị trường thay đổi".